CEO SSI Nguyễn Đức Thông: Thị trường vốn Việt Nam không thiếu tiền, mà thiếu 'hàng hóa'

Theo CEO SSI, việc tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng sẽ khiến áp lực kỳ hạn của hệ thống tài chính ngày càng lớn hơn.

Trong nhiều năm, vốn cho nền kinh tế Việt Nam chủ yếu đến từ hệ thống ngân hàng. Mô hình này giúp duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong một thời gian dài, nhưng đồng thời cũng khiến cấu trúc vốn của nền kinh tế ngày càng mất cân đối.

Chia sẻ tại Hội thảo “Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” tổ chức ngày 6/5 bởi Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam và Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát, ông Nguyễn Đức Thông – Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán SSI - cho biết dư nợ tín dụng ngân hàng hiện tương đương khoảng 146% GDP – thuộc nhóm nền kinh tế phụ thuộc ngân hàng cao nhất khu vực. Trong khi đó, khoảng 80% vốn huy động của hệ thống ngân hàng là vốn ngắn hạn, nhưng cho vay trung – dài hạn lại chiếm tới khoảng 50% tổng dư nợ tín dụng.

Ở góc nhìn đó, theo lãnh đạo SSI, việc tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng sẽ khiến áp lực kỳ hạn của hệ thống tài chính ngày càng lớn hơn, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào chu kỳ đầu tư mạnh cho hạ tầng và tăng trưởng dài hạn.

Ông Nguyễn Đức Thông, CE) của SSI, tại Hội thảo Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

“Kênh tín dụng ngân hàng không thể tiếp tục là trụ cột duy nhất cho phát triển kinh tế tư nhân”, ông Thông nhấn mạnh.

Thị trường vốn đã lớn, nhưng chưa thật sự phục vụ doanh nghiệp tư nhân

Theo ông Nguyễn Đức Thông, nếu nhìn về quy mô, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện không còn nhỏ.

Vốn hóa thị trường đã tăng mạnh từ tương đương khoảng 26% GDP năm 2015 lên khoảng tương đương 78% GDP vào năm 2025. Thị trường hiện có khoảng 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ khả năng tiếp cận thị trường vốn của khu vực doanh nghiệp tư nhân vẫn còn rất hạn chế.

Theo dữ liệu, chưa tới 1% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam hiện diện trên thị trường chứng khoán. Trong khi đó, dù các doanh nghiệp ngoài nhóm tài chính và bất động sản chiếm khoảng 87% số lượng doanh nghiệp niêm yết, nhưng vốn hóa chỉ tương đương khoảng 40% toàn thị trường.

“Nhiều quỹ đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, nhưng hiện rất khó tìm kiếm doanh nghiệp phù hợp trên thị trường”, ông Thông chia sẻ tại hội thảo.

Theo lãnh đạo SSI, đây là lý do cần có cơ chế để các doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp tăng trưởng có thể niêm yết thuận lợi hơn trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Đức Thông, CE) của SSI, tại Hội thảo Kinh tế tư nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Ở góc nhìn đó, vấn đề của thị trường vốn Việt Nam không còn nằm ở việc có bao nhiêu tiền trong hệ thống, mà là nền kinh tế đã tạo ra đủ “hàng hóa” phù hợp cho dòng vốn dài hạn hay chưa.

Khu vực tạo ra hơn nửa GDP nhưng vẫn đứng ngoài “đường cao tốc vốn”

Một trong những nghịch lý lớn nhất được ông Nguyễn Đức Thông nhắc tới là khu vực kinh tế tư nhân hiện tạo ra phần lớn việc làm và đóng góp hơn một nửa GDP, nhưng lại là nhóm tiếp cận vốn hiện đại khó khăn nhất.

Theo SSI, khu vực tư nhân hiện chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 50–55% GDP và tạo ra khoảng 80–85% việc làm. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn xoay quanh vốn tự có và tín dụng ngân hàng ngắn hạn.


Đáng chú ý, khoảng trống tài chính của Việt Nam hiện tương đương khoảng 20,76% GDP, trong khi tổng nhu cầu vốn chưa được đáp ứng của nhóm MSME được ước tính khoảng 49 tỷ USD.

CEO SSI: Nhiều quỹ đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, nhưng hiện rất khó tìm kiếm doanh nghiệp phù hợp trên thị trường

Ở góc nhìn của ông Thông, điều này cho thấy khu vực tạo ra nhiều giá trị nhất cho nền kinh tế lại đang đứng ngoài “đường cao tốc vốn” của thị trường tài chính hiện đại.

Trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa vận hành đúng vai trò

Theo lãnh đạo SSI, một vấn đề khác nằm ở cấu trúc của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Hiện dư nợ trái phiếu doanh nghiệp của Việt Nam vào khoảng 1 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 10% GDP và chỉ bằng khoảng 7–8% dư nợ tín dụng ngân hàng. Trong khi đó, tại Malaysia, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp tương đương khoảng 55–60% GDP, còn Hàn Quốc vượt 80% GDP.

Đáng chú ý, cơ cấu thị trường hiện vẫn lệch mạnh về phía ngân hàng và bất động sản, chiếm khoảng 86–90% quy mô phát hành. Trong khi đó, các doanh nghiệp sản xuất, tiêu dùng, dịch vụ hay công nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng rất nhỏ.

CEO SSI: Công ty chứng khoán đóng vai trò cầu nối giữa nhu cầu vốn của doanh nghiệp và khẩu vị của nhà đầu tư trên thị trường vốn

Theo ông Thông, điều này cho thấy thị trường trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn chưa thực sự trở thành kênh vốn trung – dài hạn hiệu quả cho khu vực kinh tế tư nhân.

Công ty chứng khoán không còn chỉ là trung gian giao dịch

Theo ông Nguyễn Đức Thông, trong bối cảnh mới, vai trò của công ty chứng khoán cũng đang thay đổi rất nhanh.

Nếu trước đây công ty chứng khoán chủ yếu đóng vai trò môi giới hoặc bảo lãnh phát hành, thì hiện nay các tổ chức này phải tham gia sâu hơn vào quá trình chuẩn hóa doanh nghiệp, thiết kế cấu trúc vốn và kết nối dòng vốn dài hạn.

“Công ty chứng khoán đóng vai trò cầu nối giữa nhu cầu vốn của doanh nghiệp và khẩu vị của nhà đầu tư trên thị trường vốn”, ông Thông nói.

Theo SSI, doanh nghiệp có công ty chứng khoán đồng hành chuyên nghiệp thường có khả năng huy động vốn tốt hơn đáng kể, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường thận trọng.

Trong năm 2025, SSI thực hiện khoảng 7 thương vụ ECM và 6 thương vụ DCM với quy mô khoảng 1,3 tỷ USD cho mỗi mảng.

Track record của SSI cũng bao gồm nhiều thương vụ lớn như IPO Vinhomes trị giá khoảng 1,4 tỷ USD năm 2018 hay thương vụ CRV khoảng 659 triệu USD năm 2025. Theo SSI, mạng lưới nhà đầu tư toàn cầu như BlackRock, GIC hay Temasek giúp doanh nghiệp này đóng vai trò kết nối hiệu quả hơn giữa doanh nghiệp Việt Nam và dòng vốn quốc tế.

Ở góc nhìn rộng hơn, những gì ông Nguyễn Đức Thông đề cập không chỉ là câu chuyện của thị trường chứng khoán.

Đó là câu chuyện về việc nền kinh tế Việt Nam sẽ phải xây dựng lại cấu trúc vốn như thế nào trong giai đoạn phát triển mới - giai đoạn mà khu vực kinh tế tư nhân không chỉ cần vốn để tăng trưởng, mà cần những dòng vốn dài hạn hơn, chuẩn hóa hơn và đủ khả năng đồng hành với các chu kỳ phát triển dài hơn của doanh nghiệp.