Chủ tịch Xây dựng Hòa Bình (HBC): Hành trình từ 'bờ vực' đến 'điểm tựa' chưa bao giờ là một bước nhảy vọt

Thông điệp của ông Lê Viết Hải – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC) xuất hiện trong bối cảnh doanh nghiệp này vừa trải qua một trong những giai đoạn khó khăn nhất lịch sử gần 40 năm hoạt động.

Từ vị thế từng là “ông lớn” ngành xây dựng với doanh thu hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm, Hòa Bình đã đi qua khủng hoảng dòng tiền, thua lỗ kỷ lục, mâu thuẫn nội bộ và cả những nghi ngờ về khả năng tồn tại.

Nhưng trong thông điệp gửi cổ đông, ông Lê Viết Hải không chọn kể câu chuyện bằng những mỹ từ về “bứt phá” hay “tăng trưởng thần tốc”. Thay vào đó là một góc nhìn điềm tĩnh hơn: Sự phục hồi của doanh nghiệp là kết quả của một quá trình tích lũy.

“Năm 2025 là năm chúng tôi cảm nhận rõ nhất sức mạnh của sự tích lũy. Sau những hệ lụy kéo dài của đại dịch và biến động địa chính trị toàn cầu, Hòa Bình đã đi qua giai đoạn ‘gồng mình trụ vững’ và chính thức bước vào hành trình ‘chắc chân tiến bước’, mở ra một chu kỳ phát triển tươi sáng hơn”, ông Hải viết.

Từ thời hoàng kim đến cuộc khủng hoảng lớn nhất lịch sử

Từ một văn phòng xây dựng nhỏ với khoảng 20 nhân sự năm 1987, Hòa Bình từng vươn lên trở thành một trong những doanh nghiệp xây dựng tư nhân lớn nhất Việt Nam.

Doanh thu doanh nghiệp vượt mốc 10.000 tỷ đồng từ năm 2016, trước khi đạt đỉnh hơn 18.600 tỷ đồng vào năm 2019. Thời kỳ cao điểm, lợi nhuận mỗi năm của Hòa Bình lên tới hàng trăm tỷ đồng, riêng năm 2017 đạt hơn 860 tỷ đồng.

Trong giai đoạn thị trường bất động sản tăng trưởng nóng, Hòa Bình là cái tên quen thuộc tại hàng loạt dự án lớn trên cả nước, đồng thời được nhiều chủ đầu tư nước ngoài lựa chọn.

Tuy nhiên, chu kỳ khó khăn của ngành xây dựng và bất động sản giai đoạn 2022–2023 đã tạo áp lực rất lớn lên doanh nghiệp.

Hai năm liên tiếp, Hòa Bình ghi nhận khoản lỗ cộng dồn hơn 3.700 tỷ đồng. Không chỉ hoạt động kinh doanh suy giảm, nhiều chủ đầu tư cũng rơi vào khó khăn khiến áp lực công nợ và dòng tiền ngày càng nặng nề hơn.

Cuối năm 2023, lỗ lũy kế của doanh nghiệp lên tới hơn 3.240 tỷ đồng. Báo cáo kiểm toán khi đó cũng đưa ra nhiều ý kiến ngoại trừ liên quan tới các khoản phải thu, phải trả hàng nghìn tỷ đồng.

Hòa Bình bước vào giai đoạn khó khăn nhất lịch sử hoạt động.

Năm 2024, doanh nghiệp bất ngờ báo lãi sau thuế gần nghìn tỷ đồng. Tuy vậy, phần lớn khoản lợi nhuận này đến từ hoạt động thanh lý tài sản thay vì hoạt động xây dựng cốt lõi. Dù vậy, khoản lãi đã giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực tài chính và thu hẹp đáng kể phần lỗ lũy kế.

Theo chia sẻ từ Chủ tịch Hòa Bình, đây vẫn là giai đoạn công ty tiếp tục tái cấu trúc toàn diện, xử lý những “di sản” còn lại sau chu kỳ khó khăn của ngành xây dựng.

Tính đến cuối quý I/2026, Hòa Bình vẫn còn khoản lỗ lũy kế hơn 2.000 tỷ đồng.

Kết quả kinh doanh của Xây dựng Hòa Bình

Áp lực nợ vay và bài toán dòng tiền

Bức tranh tài chính của Hòa Bình hiện vẫn phản ánh nhiều áp lực.

Tại thời điểm cuối quý I/2026, tổng tài sản doanh nghiệp đạt gần 16.300 tỷ đồng, trong khi nợ phải trả chiếm trên 87% tổng tài sản.

Trong cơ cấu nợ vay, tổng dư nợ thuê tài chính ngắn và dài hạn hơn 4.000 tỷ đồng, chủ yếu là nợ ngắn hạn. Riêng chi phí lãi vay trong quý đã vượt 90 tỷ đồng.

Song song với áp lực nợ vay là bài toán công nợ kéo dài nhiều năm.

Trong tổng gần 6.900 tỷ đồng phải thu khách hàng, doanh nghiệp đã phải trích lập dự phòng hơn 700 tỷ đồng. Một số khoản phải thu theo tiến độ hợp đồng xây dựng với các chủ đầu tư tiếp tục nằm trong nhóm khó thu hồi.

Đó cũng là nghịch lý của nhiều doanh nghiệp xây dựng sau chu kỳ bất động sản đóng băng: Backlog vẫn còn, năng lực thi công vẫn còn, nhưng áp lực dòng tiền và công nợ khiến quá trình phục hồi trở nên kéo dài hơn nhiều so với kỳ vọng.

Khoảng trống quyền lực ở chiếc ghế Tổng Giám đốc

Khó khăn của Hòa Bình không chỉ nằm ở tài chính, mà còn xuất hiện ở bài toán quản trị và chuyển giao thế hệ.

Cuối năm 2022, doanh nghiệp gây chú ý khi ông Lê Viết Hải bất ngờ nộp đơn từ nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT trong kế hoạch tái cấu trúc bộ máy lãnh đạo. Theo lộ trình khi đó, ông Nguyễn Công Phú được đề cử giữ vai trò Chủ tịch, trong khi ông Lê Viết Hiếu – con trai ông Hải – được định hướng cho vị trí Tổng Giám đốc.

Tuy nhiên, chỉ ít ngày sau, toàn bộ kế hoạch nhân sự bất ngờ bị hoãn. Ông Lê Viết Hải quay trở lại ghế Chủ tịch, còn quá trình chuyển giao thế hệ cũng dang dở từ đó.

Thời điểm đó, thị trường xuất hiện nhiều thông tin liên quan đến mâu thuẫn nội bộ và các tranh luận xoay quanh định hướng điều hành doanh nghiệp.

Sau giai đoạn biến động, vị trí Tổng Giám đốc được chuyển giao cho ông Lê Văn Nam từ tháng 6/2023. Tuy nhiên, đến tháng 10/2025, ông Nam từ nhiệm và chiếc ghế Tổng Giám đốc hiện vẫn đang bỏ trống, dù ĐHĐCĐ thường niên 2026 đã diễn ra.

Ông Lê Viết Hải, Chủ tịch HĐQT Xây dựng Hòa Bình

Hiện tại, ông Lê Viết Hiếu giữ vai trò Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Thường trực.

Từ bờ vực đến điểm tựa, Hòa Bình đang dần tìm lại vị thế

Dù vẫn còn nhiều áp lực tài chính, Hòa Bình bắt đầu xuất hiện những tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đang dần tìm lại nền tảng hoạt động.

Theo ông Lê Viết Hải, tính đến đầu năm 2026, giá trị hợp đồng chưa thực hiện (backlog) của Hòa Bình đã đạt khoảng 10.000 tỷ đồng – mức đủ để tạo nền tảng cho kế hoạch doanh thu năm 2026 và duy trì tính liên tục cho các giai đoạn tiếp theo.

Trong ngành xây dựng, backlog thường được xem như “của để dành”, phản ánh khả năng duy trì dòng việc trong tương lai. Sau giai đoạn thị trường bất động sản đóng băng khiến nhiều doanh nghiệp xây dựng rơi vào cảnh thiếu việc làm, đây là một trong những tín hiệu quan trọng cho thấy Hòa Bình đang dần tìm lại vị thế.

Bước sang năm 2026, Hòa Bình đặt kế hoạch doanh thu 10.000 tỷ đồng và tiếp tục theo đuổi chiến lược tái cấu trúc, mở rộng hạ tầng – công nghiệp, phát triển theo tiêu chuẩn ESG và thúc đẩy quốc tế hóa.

“Nếu năm 2025 là năm tái cấu trúc và củng cố nội lực, thì năm 2026 sẽ là năm của hành động và bứt phá”, ông Lê Viết Hải viết trong thông điệp gửi cổ đông.

Câu chuyện của Hòa Bình phản ánh phần nào bức tranh chung của ngành xây dựng Việt Nam sau chu kỳ thanh lọc kéo dài nhiều năm.

Trong giai đoạn tăng trưởng nóng trước đây, không ít doanh nghiệp mở rộng nhanh bằng đòn bẩy tài chính và quy mô dự án. Nhưng khi thị trường đảo chiều, bài toán sống còn không còn nằm ở tốc độ tăng trưởng mà là khả năng tồn tại, quản trị dòng tiền và duy trì năng lực thi công.

Có lẽ vì thế mà thông điệp “từ bờ vực đến điểm tựa” của ông Lê Viết Hải gây chú ý.

Sau tất cả những gì Hòa Bình đã trải qua, đây không còn đơn thuần là một khẩu hiệu doanh nghiệp.

Nó phản ánh thực tế của nhiều doanh nghiệp Việt sau giai đoạn biến động lớn: Quá trình phục hồi thực chất hiếm khi đến từ một cú nhảy vọt, mà thường là kết quả của một quá trình tích lũy đủ lâu để có thể đứng vững trở lại.

-Hồ Nga