Mất thị trường Mỹ, doanh thu xuất khẩu lao dốc: Thép Nam Kim xoay trục tìm lại chỗ đứng trên sân nhà

CTCP Thép Nam Kim (NKG) là một trong những doanh nghiệp sản xuất tôn mạ lớn nhất Việt Nam. Sản phẩm chủ lực của Nam Kim là tôn mạ và ống thép, trong đó mảng tôn mạ chiếm gần 90% cơ cấu sản phẩm, đóng vai trò quyết định đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Hồ Minh Quang cho biết Nam Kim ngừng xuất khẩu sang thị trường Mỹ từ quý IV/2024. (Ảnh: Nam Kim).

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Nam Kim liên tục phải đối mặt với làn sóng bảo hộ thương mại gia tăng trên toàn cầu. Đặc biệt là Mỹ - thị trường từng là đầu ra quan trọng của Nam Kim đã áp dụng nhiều cuộc điều tra và mức thuế phòng vệ cao, khiến kênh xuất khẩu của công ty chịu sức ép ngày càng lớn.

Quý thua lỗ đầu tiên kể từ năm 2023

Theo báo cáo tài chính quý IV/2025, doanh thu thuần của Nam Kim đạt 3.136 tỷ đồng, giảm gần 30% so với cùng kỳ. Giá vốn giảm chậm hơn đà sụt giảm doanh thu khiến lợi nhuận gộp chỉ còn 71 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ đạt trên 300 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp theo đó lao dốc từ gần 7% xuống còn khoảng 2,3%.

Sau khi trừ các chi phí, Nam Kim ghi nhận lỗ sau thuế 9 tỷ đồng, đảo chiều hoàn toàn so với mức lãi 18 tỷ đồng của quý IV/2024. Đây cũng là quý đầu tiên doanh nghiệp báo lỗ kể từ quý I/2023.

Nam Kim lỗ 9 tỷ trong quý IV/2025

Lũy kế cả năm 2025, doanh thu Nam Kim đạt hơn 14.800 tỷ đồng, giảm 28% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 197 tỷ đồng, giảm 56%. So với kế hoạch đã đề ra, doanh nghiệp chỉ hoàn thành khoảng 64% mục tiêu doanh thu và 55% chỉ tiêu lợi nhuận.

Doanh thu xuất khẩu lao dốc, tìm đường quay lại sân nhà

Cơ cấu doanh thu cho thấy mảng xuất khẩu của Nam Kim đang đối mặt với sự sụt giảm rõ rệt. Riêng trong quý IV/2025, doanh thu nội địa đạt khoảng 2.078 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cùng kỳ. Ngược lại, doanh thu xuất khẩu chỉ đạt 1.097 tỷ đồng, giảm tới 55%.

Tính chung cả năm, doanh thu nội địa đạt 8.826 tỷ đồng, tăng khoảng 1.600 tỷ đồng so với năm 2024. Trong khi đó, doanh thu xuất khẩu chỉ còn 6.072 tỷ đồng, giảm tới 7.300 tỷ đồng so với năm trước.

Nhìn lại diễn biến dài hạn từ 2018 đến nay, có thể thấy bức tranh doanh thu của Nam Kim có nhiều điểm đáng chú ý. Giai đoạn 2018–2020, nội địa là nguồn thu chủ lực, trong khi doanh thu xuất khẩu liên tục suy giảm, từ gần 6.900 tỷ đồng năm 2018 xuống còn khoảng 4.740 tỷ đồng năm 2020. Doanh thu nội địa cũng thu hẹp nhưng với tốc độ chậm hơn, cho thấy vai trò “đệm đỡ” của thị trường trong nước.

Bước ngoặt xuất hiện vào năm 2021, khi doanh thu xuất khẩu bất ngờ bứt phá mạnh lên 19.200 tỷ đồng, gấp tới 4 lần năm liền trước. Nhờ đó, Nam Kim ghi nhận cả doanh thu và lợi nhuận đều thiết lập mức cao kỷ lục.

Giai đoạn 2022-2024, doanh thu xuất khẩu có xu hướng giảm so với đỉnh năm 2021, đạt khoảng 11.000-13.000 tỷ đồng. Dù vậy, xuất khẩu vẫn là trụ cột, thường xuyên chiếm 60–65% tổng doanh thu của Nam Kim.

Đến năm 2025, cơ cấu doanh thu ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt khi khu vực nội địa lần đầu vượt xuất khẩu kể từ năm 2020. Nguyên nhân phần lớn do hoạt động xuất khẩu lao dốc mạnh. Điều này phản ánh sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế, cũng như hàng loạt biện pháp bảo hộ thương mại từ các thị trường lớn, buộc Nam Kim phải tái định vị chiến lược.

Cú sốc thuế quan từ thị trường Mỹ

Một trong những yếu tố then chốt khiến hoạt động xuất khẩu của Nam Kim gặp nhiều khó khăn là do chính sách thuế quan tại thị trường Mỹ.

Từ tháng 4/2025, Mỹ áp dụng mức thuế chống bán phá giá sơ bộ từ 40% đến 88% đối với tôn mạ Việt Nam, trong đó Nam Kim chịu mức thuế gần 50%. Chính sách này khiến chi phí xuất khẩu tăng vọt, sản lượng tiêu thụ sụt giảm mạnh và biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể.

Tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2025, Chủ tịch HĐQT Hồ Minh Quang từng cho biết bối cảnh chiến tranh thương mại đang đẩy thị trường toàn cầu vào trạng thái bất ổn, buộc nhiều doanh nghiệp phải thận trọng và tập trung hơn vào thị trường nội địa. Theo đó, Thép Nam Kim đã ngừng bán hàng sang thị trường Mỹ từ quý IV/2024, đồng thời định hướng đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng sang các thị trường có rào cản thương mại thấp hơn.

Trước khi rút khỏi Mỹ, thị trường này từng chiếm khoảng 10% sản lượng xuất khẩu của Nam Kim, do đó việc buộc phải từ bỏ đã tác động trực tiếp đến doanh thu xuất khẩu của doanh nghiệp.

Quay về “sân nhà” nhưng cũng không ít thách thức

Khó khăn tại thị trường quốc tế buộc Nam Kim phải tăng cường bám trụ thị trường nội địa, song đây cũng không phải con đường dễ dàng.

Đầu vào chủ yếu của Nam Kim là thép cuộn cán nóng (HRC). Sau các công đoạn cán và mạ hợp kim, HRC được chế biến thành tôn mạ và ống thép. Hiện nay, NKG vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ, phần còn lại đến từ nguồn cung trong nước như Hòa Phát và Formosa.

Ngày 4/7/2025, Việt Nam đã chính thức áp thuế chống bán phá giá đối với HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ, với mức thuế từ 19,38% đến 27,83%. Tới ngày 27/10, Bộ Công Thương tiếp tục khởi xướng điều tra đối với thép cuộn cán nóng Trung Quốc có độ dày từ 1,88mm đến 2,3mm.

Dù các biện pháp này có lợi cho doanh nghiệp sản xuất HRC nội địa như Hòa Phát và Formosa, nhưng với các doanh nghiệp chưa tự chủ được HRC như Nam Kim, đây lại là yếu tố bất lợi khi giá nguyên liệu đầu vào tăng, gây sức ép lớn lên biên lợi nhuận.

Điều này khiến Nam Kim buộc phải tận dụng chiến lược tích trữ tồn kho giá thấp, nếu không biên lợi nhuận của NKG có nguy cơ bị bào mòn nghiêm trọng.

Đẩy mạnh đầu tư "chiều sâu" để củng cố vị thế trong nước

Nam Kim hiện đạt công suất khoảng 1 triệu tấn tôn mạ và 270.000 tấn ống thép mỗi năm. Doanh nghiệp sở hữu 4 nhà máy, gồm 2 nhà máy sản xuất tôn mạ và 2 nhà máy sản xuất ống thép, tạo nền tảng cho chiến lược mở rộng cả thị trường trong nước lẫn xuất khẩu.

Để giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và củng cố vị thế tại thị trường nội địa, Nam Kim đang đẩy mạnh đầu tư dự án Nhà máy Thép tấm lợp Phú Mỹ với tổng vốn đầu tư 6.200 tỷ đồng.

Theo chia sẻ của Chủ tịch Hồ Minh Quang, dự án này tập trung vào phân khúc thị trường nội địa, đồng thời phát triển các dòng sản phẩm mới mà trong nước chưa có nhiều đơn vị sản xuất. Nhà máy được thiết kế hiện đại với dây chuyền mạ kẽm công suất 350.000 tấn/năm và hai dây chuyền mạ hợp kim nhôm kẽm tổng công suất 450.000 tấn/năm.

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2025, ban lãnh đạo cho biết nhà máy dự kiến đi vào hoạt động từ đầu quý I/2026. Giai đoạn đầu, nhà máy cần 2–3 quý để đạt 50–60% công suất, và kỳ vọng năm 2027 sẽ vận hành hết công suất, qua đó tạo động lực tăng trưởng mới cho Nam Kim.

Bên cạnh đó, cuối tháng 11/2025, Nam Kim cũng thông qua chủ trương nghiên cứu sản xuất tôn mạ thiếc cho ngành bao bì và tôn mạ thiếc nickel phục vụ vỏ pin xe điện, hướng tới cả thị trường nội địa và xuất khẩu.

Mục tiêu trong giai đoạn tiếp theo là hợp tác với các đối tác có năng lực kỹ thuật và công nghệ theo hình thức liên doanh, nhằm sản xuất thép mạ thiếc nickel cho pin xe điện.

Các động thái này cho thấy chiến lược mở rộng sản phẩm và thị trường của Nam Kim, trong nỗ lực vượt qua giai đoạn khó khăn hiện tại và tái định vị doanh nghiệp trong chu kỳ phát triển mới.