Lập TP. Đồng Nai trực thuộc Trung ương tạo động lực phát triển mới cho khu vực miền Nam và cả nước

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ Nhất, sáng 20/4, Quốc hội họp phiên toàn thể tại Hội trường, nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự thảo Nghị quyết về việc thành lập TP. Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng, trình bày tờ trình, Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình khẳng định việc thành lập TP. Đồng Nai trực thuộc Trung ương là cần thiết, có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Theo đó, Đồng Nai giữ vai trò là đầu mối liên kết trực tiếp giữa TP.HCM - trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước - với các vùng Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ngày càng đồng bộ, đặc biệt là hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ, logistics; trong đó, sân bay Long Thành đang được xây dựng với tiến độ nhanh, tạo nền tảng bứt phá.

"Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một đô thị có tiềm năng phát triển lớn, đa trung tâm, đa chức năng, có sức lan tỏa mạnh trên phạm vi vùng phía Nam và cả nước", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Việc thành lập TP. Đồng Nai, Bộ trưởng cho biết, không chỉ tạo động lực phát triển mới cho địa phương mà còn đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng của vùng và quốc gia. Đây là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và mô hình quản trị địa phương, hướng tới xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có chức năng chia sẻ, liên kết, tương hỗ với TP.HCM; đồng thời trở thành cực tăng trưởng quan trọng, trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế.

Về phương án tổ chức, TP. Đồng Nai được thành lập trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên 12.737,18 km2, quy mô dân số 4.491.408 người và 95 đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai hiện nay.

Sau khi thành lập, thành phố không thay đổi về diện tích và dân số; có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 62 xã. Cả nước khi đó có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 7 thành phố và 27 tỉnh.

Đối với tổ chức bộ máy và nhân sự, Bộ trưởng cho biết trước mắt giữ nguyên trụ sở làm việc hiện có; cơ bản giữ nguyên tổ chức bộ máy tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị; đồng thời thành lập, kiện toàn các cơ quan theo quy định. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được giữ ổn định, có lộ trình sắp xếp phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.

Theo tờ trình, tỉnh Đồng Nai đã bảo đảm đầy đủ 5/5 điều kiện thành lập thành phố theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và đạt 7/7 tiêu chuẩn theo Nghị quyết số 112/2025. Hồ sơ đề án được chuẩn bị đúng trình tự, thủ tục, đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, tán thành chủ trương trình Quốc hội quyết định tại Kỳ họp này.

Kỳ vọng sẽ tạo ra cực tăng trưởng mới

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết thành lập TP. Đồng Nai trên cơ sở nguyên trạng diện tích và dân số của tỉnh. Chủ trương này đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Bộ Chính trị xem xét, đồng ý.

Ủy ban nhận định, trình tự, thủ tục lập đề án bảo đảm đúng quy định pháp luật; đề án đã được lấy ý kiến cử tri và HĐND tỉnh với tỷ lệ đồng thuận cao; hồ sơ đầy đủ, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định. Đồng Nai cũng đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện và tiêu chuẩn theo quy định hiện hành.

Trên cơ sở đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiến nghị Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về việc thành lập TP. Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị chính quyền địa phương khẩn trương hoàn thiện quy hoạch đô thị; xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể để khắc phục các tiêu chuẩn phân loại đô thị còn chưa đạt hoặc mới đạt ở mức thấp; đồng thời đẩy mạnh triển khai các dự án phát triển hệ thống đô thị vùng Đông Nam Bộ theo hướng đồng bộ, hiện đại, kết nối nhanh.

Mục tiêu là xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị lớn cấp vùng, có khả năng chia sẻ, tương hỗ với các địa phương khác; hình thành không gian kinh tế - đô thị liên kết, phát huy tối đa lợi thế, vị thế chiến lược của địa phương, qua đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và đóng góp hiệu quả cho phát triển chung của vùng và cả nước.

Ủy ban cũng lưu ý việc rà soát, xử lý hiệu quả các trụ sở, tài sản công dôi dư; kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế sau sắp xếp đơn vị hành chính; đồng thời chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức nhằm đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền đô thị.

Đối với dự thảo nghị quyết, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý về câu chữ và kỹ thuật văn bản để bảo đảm tính thống nhất, chính xác. Đồng thời, tán thành việc xác định thời điểm có hiệu lực thi hành của Nghị quyết là ngày 30/4/2026, bảo đảm đồng bộ với các nghị quyết liên quan đã được thông qua.

Việc thành lập TP. Đồng Nai trực thuộc Trung ương được kỳ vọng sẽ tạo ra một cực tăng trưởng mới, góp phần định hình lại không gian phát triển vùng Đông Nam Bộ theo hướng hiện đại, liên kết và bền vững; đồng thời mở ra dư địa lớn cho thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, dịch vụ và hội nhập quốc tế trong giai đoạn tới.

Với quy mô dân số gần 4,5 triệu người, GRDP của tỉnh Đồng Nai năm 2025 đạt gần 678.000 tỷ đồng, đóng góp khoảng 5% GDP; thu ngân sách năm 2025 đạt khoảng 103.000 tỷ đồng, đứng thứ 4 cả nước; GRDP bình quân đầu người đạt 150,86 triệu đồng/người, đứng thứ 4 cả nước, sau TP.HCM, Hà Nội và Hải Phòng.

Đồng Nai là một trong những địa phương có quy mô kinh tế và mức độ công nghiệp hóa cao của cả nước với tỷ trọng công nghiệp, xây dựng, dịch vụ đạt trên 80%; đồng thời, là không gian phát triển có tính tích hợp, liên kết vùng sâu rộng với đầy đủ 5 hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, kết nối giữa đường thủy, đường bộ và đường hàng không.

-VŨ PHẠM